همه در یک کشتی نشسته‌ایم

به مناسبت هفته مقابله با ایدز

روز اول دسامبر (۱۰ آذرماه ) هرسال مصادف با روز جهانی مقابله با ایدز است که در ایران از ۱۰ تا ۱۵ آذر به نام هفته پیشگیری از ایدز نامگذاری و شعار امسال نیز “آگاهی و پیشگیری، آزمایش و درمان اچ‌آی‌وی، همه در یک کشتی نشسته‌ایم” عنوان شده است.

چالش عمده در ارتباط با ایدز، بی‌اطلاعیِ مبتلایان و عدم آگاهی افراد جامعه از این بیماری است و همین موضوع متولیان را در شناسایی مبتلایان دچار مشکل کرده است. تعداد مبتلایان به اچ آی وی در جهان تا سال ۲۰۱۵ حدود ۷۵ میلیون نفر بوده که از این تعداد نزدیک به ۳۸ میلیون نفر از آنان فوت شده اند. به گفته ی رییس اداره ایدز و کنترل بیماری‌های آمیزشی وزارت بهداشت، در ایران کل موارد ثبت شده این بیماری از ابتدا تا کنون ۴۰ هزار و ۵۷۳ نفر بوده‌اند، اما تخمین ها از آمار مبتلایان حدود ۶۰ هزار مبتلای زنده است. آمارهای مرتبط با این بیماری به دلیل محرمانه بودن، به صورت قطره‌چکانی ارائه می‌شود و دسترسی در استان‌ها و شهرستان‌ها به چنین آماری به مراتب سخت‌تر است، اما این موضوع از اهمیت اطلاع رسانی و ضرورت ارائه خدمات به مبتلایان نمی‌کاهد.

با توجه به رتبه دوم استانی سقز در شناسایی بیماران HIV، قطعا افرادی شناسایی شده و تحت درمان هستند، اما چه خدماتی به آنها ارائه می‌شود و چه اقداماتی برای کاهش آسیب‌های این بیماری صورت گرفته است؟

به همین مناسبت واکاوی در گفتگویی با “آزیتا افشاری” رییس مرکز بهداشت شهرستان سقز پیگیر اقدامات و برنامه های مرتبط با این موضوع در سقز شد. افشاری با اشاره به اینکه ایدز یک بیماری عفونی است و عامل ایجاد آن ویروس HIV (ویروس نقص سیستم دفاعی انسان) است گفت:  همانگونه که از نام این بیماری مشخص است عامل آن ویروس است و باعث نقص و آسیب به سیستم دفاعی شخص شده و نهایتا اینکه تنها انسانها را مبتلا می کند و این تصور که جانداران دیگر به این بیماری مبتلا می شوند صحیح نیست.

وی افزود: وزارت بهداشت تاکنون ۴ برنامه استراتژیک را در کشور به اجرا گذاشته و برنامه چهارم از سال ۹۴ آغاز شده رو به اتمام است. آموزش واطلاع‌رسانی، تامین سلامت خون، احتیاطات استاندارد و کنترل عفونت، مشاوره و آزمایش داوطلبانه، کاهش آسیب، پیشگیری و مراقبت و درمان بیماری های آمیزشی، مشاوره، مراقبت و درمان بیماران مبتلا به HIV و خانواده آنها، حمایت، تقویت نظام مراقبت و تقویت زیر ساخت های لازم، ازجمله این استراتژی‌هاست. در برنامه چهارم کمیتهsip  با مشارکت ارگانهایی  از جمله وزارت بهداشت، گمرک، بانک خون، وزارت کشور، نیروهای نظامی و انتظامی، آموزش و پرورش، بهزسشتی، وزارت کار و … تشکیل شده که اساس کار این کمیته آموزش گروههای هدف است.

رئیس مرکز بهداشت سقز با اشاره به راههای انتقال HIV گفت: مهمترین راه انتقال، تماس جنسی محافظت نشده است. دومین راه انتقال از طریق خون است که تزریق مشترک در دندانپزشکی، تزریق مشترک میان معتادان، حجامت، خالکوبی یا هر وسیله تیز و برنده که آغشته به خون باشد را شامل می شود. سومین راه انتقال از طریق مادر آلوده به بچه در مراحل بارداری، حمل وضع و شیردهی است که البته در تمامی این موارد راههای پیشگیری وجود دارد. هم اکنون برنامه پیشگیری از انتقالHIV  از مادر آلوده به کودک (تحت عنوان pmtct) اجرا می شود و اگر مشخص شود که یک مادر باردا مبتلا به ویروس است اقدامات تأمینی و مراقبتی برای آنها اعمال می شود. مرکز بهداشت به صورت رایگان از مادران پرخطر (مادرانی که خود و یا شوهرشان سابقه زندان و یا اعتیاد داشته باشند و یا سابقه روابط خارج از چارچوب داشته باشد) تست اچ آی وی گرفته می شود و اگر جواب مثبت باشد برنامه (pmtct) به صورت رایگان اجرا می شود، زایمان این دسته از زنان باید به صورت سزازین باشد و در ادامه نیز تغذیه کودک باید حتما شیر خشک باشد، که البته در سقز تاکنون به چنین موردی برخورد نکرده ایم اما سال گذشته در سنندج ۵ مورد وجود داشت که همگی فرزندان سالمی را به دنیا آوردند.

وی با اشاره به دوره های این بیماری در بدن گفت: به محض اینکه ویروس وارد بدن شد بیمار به دوره پنجره وارد میشود که یک تا سه ماه طول می کشد و حتی آزمایش در این دوره مشخص نمی کند که فرد مبتلاست یا خیر! پس از آن دوره نهفتگی یا کمون شروع می شود. دوره کمون به مدت زمانی که عامل ویروس وارد بدن می شود تا زمانی که علایم بیماری خود را نشان می دهد گفته می شود و بسته به سیستم دفاعی فرد ممکن است از ۵ تا ۲۰ سال طول بکشد که هرچه سیستم دفاعی ضعیفتر باشد دوره نهفتگی بیماری کمتر است و بیماری دیرتر خود را نشان می دهد. در این دوره فرد هیچ علامتی از بیماری ندارد و ممکن است خود نیز متوجه بیماری نباشد و اگر تماس جنسی و یا خونی با فرد دیگری داشته باشد وی را نیز آلوده می کند. در اینجا دو موضوع “زمان تشخیص” و “درمان و پایبندی به آن” بسیار حایز اهمیت است که اگر این دو نکته جدی گرفته شود سلول های دفاعی تکثیر پیدا می کنند و داروها جلوی تکثیر ویروس HIV را گرفته و مرگ بیمار به دلیل ایدز تقریبا به صفر رسیده و در همان دوره نهفتگی باقی می ماند.

این مسئول در مورد برخی باورهای غلط در میان مردم گفت: یک تفاوت میان اچ آی وی مثبت با ایدز وجود دارد. معمولا مردم به کسی که مبتلا به اچ آی وی باشد می گویند ایدز دارد، در حالیکه زمانیکه شخص علایم بیماری را دارا نیست دارای اچ آی وی مثبت است و اگر وارد مرحله سوم شود آنوقت دچار ایدز می شود. کسی که دارو مصرف نکند و شرایط زندگی مناسبی نداشته باشد سیستم ایمنی او با سرعت بیشتری تضعیف شده و وارد مرحله سوم یعنی همان ایدز می شود که فرد دیگر به راحتی در مقابل بسیاری از بیماری ها از جمله سل توان مقاومت ندارد و ممکن است قاتل او سایر بیماری ها از جمله سل،  عفونتهای فرصت طلب همچون آنفلوآنزا، عفونت های گوارشی و … هستند.

وی افزود: صحبت کردن، دست دادن، کارکردن، غذا خوردن، روبوسی با فرد بیمار یا فرد آلوده، استفاده از حوله، ملحفه، تخت خواب، قاشق، چنگال، لیوان فرد آلوده یا بیمار، سرفه و عطسه، استخر شنا، لمس دستگیره درب، استفاده از دستشویی، نیش حشرات، ویروس ایدز را به بدن وارد نمی کند و این تصورات نادرستی است که مردم از این بیماری دارند، مواردی در همین شهرستان داریم که پدر و مادر یک خانواده با وجودیکه سالها مبتلا به ایدز بودند اما فرزندان آنها کاملا سالم بودند.

افشاری در مورد اینکه چه خدماتی به مبتلایان به HIV ارائه می شود گفت: در سقز، مرکز مشاوره بیماریهای رفتاری در سال ۱۳۸۶ (در خیابان کودک) راه اندازی شد که خوشبختانه توانسته در راستای مشاوره و آزمایش داوطلبانه، کاهش آسیب، مراقبت و درمان بیماران موثر واقع شود و همه این خدمات بصورت رایگان و محرمانه انجام شده و به محض تشخیص فرد مبتلا، تشکیل پرونده و اقدامالت درمانی از جمله خدمات دوره ای برای وی آغاز می شود. همچنین برای مبتلایان آزمایش  cd4یا تعیین سطح ایمنی بیمار صورت می گیرد. در صورتی که فرد درمان ها و توصیه های لازم را بکار گیرد سطح ایمنی وی نه تنها کاهش نمی یابد بلکه ثابت و یا بهتر می شود. سطح ایمنی برای افراد سالم بالای ۹۰۰ است، اما ممکن است  در بیماران مبتلا به اچ آی وی حدود ۴۰۰ باشد و یا نمونه هایی داریم که در حدود ۸۰ است و این بیشتر به دلیل عدم مصرف دارو و بی توجهی به توصیه هاست. همچنین مرکز کاهش آسیب زنان نیز از ابتدای اردیبهشت امسال دایر شده تا هر خانمی که به هر دلیلی سؤالاتی در مورد hiv  داشته باشد و یا هر نوع رفتار پر خطری داشته باشد می تواند با مراجعه به این مرکز به صورت محرمانه مطرح و مشاوره های لازم را دریافت نماید.

رئیس مرکز بهداشت سقز در پایان گفت: آموزش جمعیت های تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت – دانش آموزان مقطع دبیرستان (آموزش و پرورش) زندان و کمپهای ترک اعتیاد از اهداف اول برنامه ملی استراتیژیک کنترل ایدز ایران بوده و از اداره های آموزش و پرورش، بهزیستی و زندان بعنوان شرکای اصلی و همکار در زمینه پیشگیری و کنترل بیماری ایدز نام برد. افشاری با انتقاد از نبود امکانی همچون رادیو گفت: با توجه به گستردگی مخاطبین رادیو، می توانستیم بهره بیشتری از وجود آن ببریم. همچنین با توجه به قشری که در دانشگاه حضور دارند و جامعه دانشگاهی یکی از گروههای هدف است، دانشگاهها هم می توانند در این برنامه ها مشارکت فعالانه داشته باشند اما همنکاری و تعامل در این زمینه بسیار کم است.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی *

بستن
بستن