جان کارگران قربانی سهلانگاری و کم توجهی
در حالی که در کمتر از دو ماه گذشته چهار کارگر در شهرستان سقز بر اثر حوادث کاری جان خود را از دست دادهاند، این حوادث آنگونه که باید مورد توجه مسئولان و افکار عمومی قرار نگرفته است. سه نفر از قربانیان از کارگران ساختمانی بودهاند؛ کسانی که در نبود امکانات ایمنی و سهلانگاری در نظارت، در حین کار جان باختهاند. این در حالی است که مرگ کارگران در محیط کار نهتنها یک تراژدی انسانی، بلکه زنگ خطری برای نظام ایمنی شغلی بویژه در حوزه کارگری است.
حوادث پیاپی و مرگ تلخ کارگران ساختمانی در سقز، سؤالات زیادی را بیپاسخ گذاشته است. برای همین، سراغ اسعد پاکدل، استادکار ساختمانی و عضو انجمن صنفی کارگران رفتیم؛ کسی که سالها در دل همین خطرات کار کرده و آسیب دیده در این موضوع است. از او پرسیدیم که چه باید کرد تا کمتر شاهد چنین حوادثی باشیم و چه نهادهایی باید در این زمینه پاسخگو باشند.
پاکدل بر این باور است که بیشتر حوادث در هنگام اسکلتبندی ساختمان رخ میدهد. در مراحل بعدی مانند شیببندی پشتبام، کار با بالابر و نماکاری نیز احتمال حادثه بالاست. اما مسئله اصلی نبود نظارت کافی و اجرای ناقص مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان است.
به گفته او، اگرچه در جلسات رسمی بین دستگاههای مختلف از جمله شهرداری، اداره کار، نظام مهندسی و انجمن صنفی کارگران تصمیماتی برای ارتقای ایمنی گرفته شده، اما در عمل بسیاری از این مصوبات اجرا نشدهاند. پاکدل با اشاره به مصوبه جلسه آبان ۱۴۰۲ که شامل طرحی برای آموزش ایمنی کارفرمایان و تشریح مقررات در دفترچه ساختمان بوده است، میگوید: “اداره کار بهعنوان متولی اصلی مباحث کارگری هیچ اقدامی برای اجرای مصوبه انجام نداده و شهرداری هم تاکنون کلاسهای آموزشی وعدهدادهشده را برگزار نکرده است.”
وقتی بیمه جای ایمنی را میگیرد
این استادکار ساختمانی با انتقاد از نگاه سطحی به موضوع بیمه کارگران گفت:
پس از هر حادثه، اولین سؤال این است که آیا کارگر بیمه بوده یا نه؟ در حالیکه بیمه نمیتواند جان از دسترفته را بازگرداند. ایمنی باید در اولویت باشد، نه بیمه پس از مرگ.”
او تأکید میکند: “مسئولان شهری و ادارات مرتبط باید بدانند که بحث ایمنی نباید قربانی بیتوجهی اداری یا کمکاری شود. اگر نظارتها جدیتر باشد، بسیاری از مرگهای ناشی از سقوط و حوادث ساختمانی قابل پیشگیری هستند.”
پیشنهاد برای کاهش تلفات کارگری
پاکدل در پایان با اشاره به حوادث اخیر در چاله آسانسور، سقوط از بالابر و کار در ارتفاع میگوید:
«اگر دستورالعملهای سادهای مانند حصارکشی بالکنها و چاله آسانسور، مهار درست بالابرها و آموزش کارگران رعایت شود، میتوان بخش زیادی از این حوادث را کاهش داد. انتظار داریم فرمانداری سقز و ادارات مرتبط اجرای مصوبات ایمنی را جدیتر دنبال کنند.»
آمار نگرانکننده در سال ۱۴۰۳
بر اساس آمار موجود، در سال ۱۴۰۳ تعداد ۴۸۳ مصدوم حادثه کار به پزشک قانونی استان مراجعه کرده و طی سال گذشته ۴۶ نفر بر اثر حوادث ناشی از کار در استان جان باختند. تکرار روزانه این حوادث، زنگ خطری برای نهادهای نظارتی است تا سیاستهای پیشگیری را از حالت تئوریک خارج کرده و در میدان عمل پیادهسازی کنند.
در پایان باید تأکید کرد که مرگ کارگران در حین کار، تنها یک «حادثه» نیست؛ نتیجهی زنجیرهای از سهلانگاریها، ضعف نظارت و بیتوجهی به حقوق انسانی و حرفهای کارگران است. جان کارگر، سرمایهای است که هیچ بیمه و دیهای جای آن را پر نمیکند.
