نگاهی به وضعیت دامپروری در شهرستان سقز
این روزها که فصل برداشت محصولات کشاورزی است و بحث گندم و سایر محصولات داغ است، خوب است گوشه نگاهی هم به دامداری بیاندازیم، کاری که فصل نمی‌شناسد، به شدت طاقت فرساست و صد البته مهم و تأثیرگذار در امنیت غذایی مردم.
ابتدا باید تفاوتی میان دامداری و دامپروری قایل شد، دامپروری به دانش و فن مدیریت در پرورش، تغذیه و اصلاح نژاد دام گفته می‌شود، اما در دامداری بیشتر از چراگاه‌ها و منابع آب طبیعی استفاده می‌شود و خبری از دانش و فن نیست و با این تفاوت و آماری که در ادامه می‌آید مشخص می‌شود که آنچه در اطراف ما مرسوم است دامداری است و نه دامپروری.
در شهرستان سقز به واسطه اقلیم حاکم بر منطقه دامداری پا به پای کشاورزی پیش آمده و این شهرستان اگر هر ساله در تولید محصولات کشاورزی خصوصا گندم رتبه دوم و یا سوم را دارد، در دام و محصولات آن نیز توانسته این جایگاه را حفظ کند.
اما نکته اینجاست که این دامداری عمدتا سنتی است و کمتر به سوی صنعتی‌سازی و همان دامپروری پیش رفته است و بماند که سایر فعالیت‌ها و صنایع وابسته به آن نیز هنوز اندر خم یک کوچه‌اند! در نتیجه کمتر شاهد شکوفا شدن اقتصاد خانوارهای روستایی هستیم و مناطقی که به این کار مشغول‌اند 8شان گرو 9شان است.
با توجه به آمار ارائه شده از سوی جهاد کشاورزی شهرستان سقز تحت عنوان سیمای کشاورزی شهرستان در سال 1401، این شهرستان دارای حدود 40 هزار و 570 رأس دام سنگین، 284 هزار و 302 رأس دام سبک، دو میلیون و 589 هزار قطعه مرغ، هفت استخر پرورش ماهی و 69 هزار و 142 کندوی عسل است.
همچنین بر پایه انتشار گزارش عملکرد سازمان جهاد کشاورزی استان کردستان، شهرستان سقز در سال 1400 مجموعا 4 هزار و 471 تُن گوشت قرمز (که پس از دیواندره با 6 هزار و 676 تُن و بیجار با 4 هزار و 483 تُن در رتبه سوم قرار دارد)، حدود 35 هزار و 245 تُن شیر ( که بعد از مریوان با 55 هزار و 211 تُن و قروه با 45 هزار و 909 تُن در رتبه سوم قرار دارد)، تولید 534 هزار و 240 کیلوگرم عسل (با اختلاف زیاد نسبت به سنندج 348 و 912 کیلو در رتبه نخست قرار دارد) تولید کرده است.
بر مبنای همین گزارش، این شهرستان در حال حاضر تنها 5 واحد صنعتی پرواربندی گوساله با ظرفیت 500 رأس، دو واحد صنعتی پرواربندی برّه با ظرفیت 400 رأس و 4 واحد صنعتی گوسفند داشتی با ظرفیت 850 رأس دارد و فاقد مجتمع‌های بزرگ گاو گوشتی و… است، غیر از مجتمع آدینان که آنهم دارای 6 واحد فعال است.
اینها نشان می‌دهد که نگاه معیشتی بر نگاه‌های علمی، صنعتی و تجاری در حوزه دام در سقز غالب است و با تولیدات اندک و بی توجهی به صنایع وابسته به آن، تنها هزینه‌های بیشتر به بهره‌برداران و شاغلان در این حوزه تحمیل می‌شود و در یک کلام وجه سنتی که همان دامداری است بر وجه علمی آن غالب است. بنابر این اگر قرار است در آینده سهم و جایگاهی برای خود متصور شویم بکارگیری روش‌های علمی و سایر دانش‌های این حوزه ازجمله اصلاح ژنتیک و… به فکر افزایش تولید و بهره‌وری باشیم.
