جاده سقز بوکان و کیلومترها وعده
جاده سقز ـ بوکان، مسیری حدود ۲۵ کیلومتری که نزدیک به ۲۵ سال است در قالب طرحهای مختلف از جمله کریدور شمالغرب به جنوبغرب و کریدور کرمانشاه ـ میاندوآب در حال اجراست، همچنان در انتظار تکمیل و بهرهبرداری کامل است. در این سالها، آنچه بیش از پیش به چشم آمده، افزایش تصادفات، کشتهها و مصدومان این مسیر و آنچه بیشتر به گوش رسیده، وعدههای مسئولان برای اتمام پروژه بوده است؛ وعدههایی که موعد اجرای بسیاری از آنها گذشته، اما پروژه متناسب با زمانبندیهای اعلامشده پیشرفت نکرده و بخش قابل توجهی از مسیر همچنان در انتظار تکمیل است.
جاده سقز ـ بوکان سالهاست یکی از پروژههای مهم راهسازی در منطقه به شمار میرود؛ پروژهای که قرار بود با چهارخطه شدن، علاوه بر کاهش حوادث و افزایش ایمنی، نقش مهمی در اتصال مسیرهای شمالغرب و جنوبغرب کشور ایفا کند. با این حال، این مسیر طی یک دهه گذشته دستکم سه پیمانکار را به خود دیده است؛ تغییراتی که بهرغم گذشت سالها، نتوانسته روند اجرای پروژه را به نقطه مطلوب برساند. از سال ۱۴۰۴ پیمانکار جدید اجرای پروژه را بر عهده گرفته و همزمان با ادامه فعالیت کارگاههای عمرانی، وعدههای جدید مسئولان نیز آغاز شده است.
فروردین ۱۴۰۴، معاون وزیر راه و رئیس شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور، به همراه نماینده مردم سقز و بانه در مجلس، از این پروژه بازدید کردند. در جریان این بازدید اعلام شد که قرار است تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۱۳ کیلومتر از مسیر به بهرهبرداری برسد و بخش باقیمانده نیز در سال ۱۴۰۵ تکمیل شود.
اگرچه فعالیت پیمانکار در طول ماههای بعد ادامه داشت، اما در عمل حتی یک کیلومتر از مسیر نیز زیر بار ترافیک نرفت. در ادامه وعدهها، شهریور ۱۴۰۴، نماینده مردم سقز و بانه در مجلس وعده دیگری مطرح کرد؛ جاده سقز ـ بوکان در کمتر از دو سال به صورت کامل چهارخطه خواهد شد.
وعدهها ادامه داشت و یک سال پس از این صحبتهای نماینده، این بار استاندار کردستان به همراه نماینده مجلس از پروژه بازدید کردند و وعده جدیدی مطرح شد؛ وعدهای که بر اساس آن قرار است تا پایان مهرماه ۱۴۰۵، حدود ۹ کیلومتر از مسیر زیر بار ترافیک برود و در صورت تأمین اعتبار تا شهریور سال آینده کل مسیر به اتمام برسد.
اکنون که به ابتدای مهرماه نزدیک میشویم، نگاهها بیش از گذشته به فعالیت پیمانکار و روند اجرای پروژه دوخته شده است؛ اینکه آیا این وعده نیز به سرنوشت وعدههای قبلی دچار خواهد شد یا اینکه مهرماه امسال بالاخره شاهد بهرهبرداری از بخشی از مسیر خواهیم بود.
آیا واقعاً ۹ کیلومتر آماده بهرهبرداری است؟
بر اساس وعده مطرحشده، بخش ۹ کیلومتری موردنظر فاصله میان روستای سرا تا نزدیک ورودی بوکان را شامل میشود. با این حال، کارشناسان حوزه راهسازی معتقدند حتی در صورت اتمام عملیات آسفالت این بخش، موضوع به همین سادگی پایان نمییابد.
به گفته این افراد، نحوه اتصال این قطعه به سایر بخشهای مسیر از نظر فنی اهمیت زیادی دارد و ممکن است در صورت آماده نبودن نقاط اتصال، امکان بهرهبرداری عملی از این ۹ کیلومتر وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی، حتی با وجود آسفالت شدن مسیر، احتمال دارد راهداری آن را برای عبور خودروها تحویل نگیرد و این بخش عملاً زیر بار ترافیک نرود. بنابراین، پرسش اصلی فقط این نیست که آیا ۹ کیلومتر آسفالت خواهد شد؛ بلکه این است که آیا این قطعه از نظر فنی، ایمنی و دسترسیهای جانبی نیز آماده بهرهبرداری خواهد بود یا خیر؟
مخاطرات اجرای پروژه و تأخیر در اتمام
در حال حاضر کارگاه پیمانکار در بخشهای مختلف مسیر فعال است و تقریباً در تمام طول مسیر، برای اجرای عملیات عمرانی، شانه خاکی جاده قدیمی برداشته شده است. این وضعیت در کنار تردد خودروها، خود میتواند مخاطراتی ایجاد کند. برای مثال، در صورت پنچری یک خودرو یا وقوع تصادف، نبود شانه خاکی مناسب یا فضای کافی برای توقف اضطراری میتواند شرایط را برای رانندگان و سرنشینان خطرناکتر کند.
از این رو، همزمان با اجرای عملیات عمرانی، نحوه مدیریت ترافیک و تأمین فضاهای ایمن برای توقف اضطراری خودروها نیز موضوعی است که نیازمند توجه جدی است و با توجه به در پیش بودن پاییز و زمستان و تعطیلی کارگاه، ایمن بودن مسیر یک ضرورت اساسی محسوب میشود.
تکلیف ورودیها، خروجیها و مسیرهای فرعی چیست؟
یکی دیگر از پرسشهای مهم درباره بهرهبرداری از این مسیر، نحوه اتصال جاده اصلی به مسیرهای فرعی و نقاط مهم اطراف آن است.
یکی از این موارد، نقطه اتصال کنارگذر سقز به جاده سقز ـ بوکان و مسیر برگشت به سمت سقز است. این پرسش مطرح است که آیا این اتصال به صورت تقاطع غیرهمسطح طراحی و اجرا خواهد شد یا در ادامه مسیر، برای آن دوربرگردان در نظر گرفته میشود.
ورودی شهرک صنعتی سقز نیز یکی دیگر از نقاط قابل توجه است. مشخص نیست خودروهایی که از سمت بوکان به شهرک صنعتی سقز مراجعه میکنند و همچنین خودروهایی که از شهرک صنعتی به سمت سقز بازمیگردند، باید از دوربرگردانها استفاده کنند یا برای این مسیرها زیرگذر یا روگذر پیشبینی شده است.
پاسخ روشن به این پرسشها اهمیت زیادی دارد؛ چرا که نحوه طراحی دسترسیها مستقیماً با ایمنی، روانی ترافیک و میزان استفاده مردم از این مسیر ارتباط دارد.
جداسازی دو باند؛ یک پرسش فنی و عمرانی
موضوع دیگری که در وضعیت فعلی پروژه جلب توجه میکند، نحوه جداسازی دو طرف مسیر است. بر اساس آنچه از ظاهر پروژه پیداست، دو باند رفت و برگشت عمدتاً با نیوجرسی و دیوارهای بتنی از یکدیگر جدا میشوند و تنها در یک یا دو مقطع، به دلیل اختلاف سطح، فاصله بیشتری میان دو باند ایجاد شده است.
در این میان، این پرسش مطرح است که آیا این شیوه طراحی صرفاً ناشی از ملاحظات فنی و مهندسی است یا موضوعاتی همچون دشواری تملک اراضی، محدودیت زمین و کاهش حریم جاده نیز در آن نقش داشته است؟
پاسخ کارشناسی به این پرسش میتواند تصویری روشنتر از چگونگی طراحی نهایی این محور و میزان انطباق آن با استانداردهای مورد انتظار یک مسیر چهارخطه ارائه کند. چون نباید فراموش کرد که فاصله عرضی دو باند از همدیگر ایمنی بالاتری نسبت به استفاده از نیوجرسی بویژه در شب خواهد داشت.
قصهای که هنوز ادامه دارد
جاده سقز ـ بوکان اکنون در نقطهای قرار گرفته که دیگر صرفاً بحث ساخت چند کیلومتر جاده مطرح نیست؛ بلکه مسئله اصلی، زمان پایان واقعی پروژه، کیفیت اجرای آن، نحوه اتصال قطعات مختلف، ایمنی مسیر و چگونگی بهرهبرداری از آن است.
در طول سالهای گذشته، وعدههای متعددی برای تکمیل این پروژه مطرح شده و هر بار موعد جدیدی برای بهرهبرداری اعلام شده است. اکنون نیز وعده بهرهبرداری از ۹ کیلومتر از مسیر تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ مطرح است. باید منتظر ماند و دید این بار آیا وعده مسئولان با واقعیت روی زمین همخوان خواهد شد و بخشی از جاده واقعاً زیر بار ترافیک خواهد رفت یا اینکه جاده سقز ـ بوکان همچنان قصه راهی خواهد بود که پایان آن هر بار به موعد دیگری موکول میشود.
