روایتی از یک عمر تلاش برای اشتغال، تولید و آبادانی کُردستان
خسرو شجاعی؛ مردی که توسعه را زندگی کرد
هفته گذشته سنندج و جامعه اقتصادی کُردستان یکی از چهرههای خوشنام و اثرگذار خود را از دست داد. مهندس خسرو شجاعی، کارآفرین، صنعتگر و فعال باسابقه بخش خصوصی که دههها از عمر خود را صرف تولید، اشتغالزایی و تقویت نهادهای صنفی و اقتصادی استان کرد، چشم از جهان فروبست. او که در سال ۱۳۲۸ در سیمینه متولد شده بود، بخش عمده زندگی کاری و حرفهای خود را در سنندج و در مسیر توسعه اقتصادی کُردستان سپری کرد؛ مسیری که در آن بیش از هر چیز با صداقت، پشتکار و دغدغهمندی برای توسعه منطقه شناخته میشد.
مهندس شجاعی تحصیلات خود را در رشته مهندسی صنایع در دانشگاه علم و صنعت به پایان رساند. با این حال، برخلاف بسیاری که دانش و تخصص خود را در مسیرهای فردی به کار میگیرند، او از همان سالها توسعه کُردستان و ایجاد فرصتهای شغلی برای جوانان را به یکی از مهمترین دغدغههای زندگی خود تبدیل کرد؛ دغدغهای که تا واپسین روزهای عمر نیز از آن فاصله نگرفت.
ثمره این نگاه را میتوان در حضور مستمر او در عرصه تولید و فعالیتهای اقتصادی استان مشاهده کرد. مشارکت در راهاندازی کارخانه کاشی کسری، تأسیس کارخانه لبندوش با نام تجاری «بَفرین»، حضور در اتاق بازرگانی، انجمن صنایع لبنی، خانه صنعت و معدن و همچنین تلاش برای برپایی و سر پا نگهداشتن نمایشگاه بینالمللی کردستان، تنها بخشی از کارنامه اوست. اما نزدیکانش معتقدند آنچه این فعالیتها را به هم پیوند میداد، نه صرفاً انگیزه اقتصادی، بلکه نگاه توسعهمحور و مسئولیتپذیری اجتماعی او بود.
یکی از نزدیکان مرحوم شجاعی، او را انسانی پویا، اجتماعی و دارای هدف توصیف میکند؛ فردی که هرگز خود را در چارچوب یک عنوان شغلی یا یک واحد صنعتی محدود نکرد. به گفته او، مهندس شجاعی باور داشت توسعه تنها در کارخانهها شکل نمیگیرد، بلکه نیازمند حضور فعال در عرصههای مختلف اجتماعی، اقتصادی و مدنی است. از همین رو، همواره تلاش میکرد در مجامع و نهادهایی که امکان اثرگذاری داشتند، صدای توسعه و اشتغال باشد.
این روحیه در روابط شخصی او نیز نمود داشت. دوستان و همکارانش از او به عنوان فردی مهربان، دقیق، صاحبنظر و قابل اعتماد یاد میکنند؛ کسی که برای اطرافیانش نه فقط یک مدیر یا فعال اقتصادی، بلکه شخصیتی الهامبخش بود. دیدار با او برای بسیاری از نزدیکان یادآور آرامش، امید و اعتماد بود؛ زیرا موفقیتهایش نه بر پایه هیاهو، بلکه بر اساس سالها تلاش مستمر و بیادعا شکل گرفته بود.
عبدالله کاردانی، از فعالان اقتصادی استان کردستان و از دوستان قدیمی مرحوم شجاعی، معتقد است که او طی نزدیک به چهار دهه فعالیت اقتصادی به تدبیر، صداقت و مروت شهره بود. به گفته وی، بیش از سی سال پیش، مهندس شجاعی به همراه یکی از دوستانش برای اخذ مجوز تولید کاشی وارد عرصهای شد که موانع و محدودیتهای فراوانی پیش روی آن قرار داشت. نتیجه آن تلاشها راهاندازی کارخانه کاشی کسری بود؛ مجموعهای که در ادامه مسیر، شجاعی سهم خود را در آن واگذار کرد تا وارد حوزه صنایع غذایی شود.
ورود به صنعت لبنیات نقطه عطف دیگری در فعالیتهای اقتصادی او بود. کارخانه لبندوش با نام تجاری «بَفرین» حاصل همین نگاه و تلاش بود؛ مجموعهای که سالها تحت مدیریت او با دهها نیرو فعالیت کرد و به یکی از واحدهای شناختهشده استان تبدیل شد. کاردانی معتقد است آنچه در مدیریت او بیش از هر چیز برجسته بود، توانایی تصمیمگیری در شرایط دشوار، قدرت اقناع و اتکا به استدلال بود و در مواجهه با اختلافنظرها و چالشها، بیش از هر ابزار دیگری به گفتوگو، منطق و اعتمادسازی تکیه میکرد.
این دوست قدیمی معتقد است فعالیت صنعتی در ایران همواره با دشواریهای متعدد همراه بوده است؛ از مشکلات مالی و بانکی گرفته تا پیچیدگیهای اداری و مقرراتی. این دشواریها در استانهایی مانند کردستان گاه نمود بیشتری نیز پیدا میکنند. با این حال، او هرگز اجازه نمیداد ناامیدی بر تصمیمهایش غلبه کند. در شرایطی که بسیاری از فعالان اقتصادی با یأس به مشکلات مینگریستند، او تلاش میکرد با حفظ امید، یافتن راهکار و تعامل سازنده مسیر را ادامه دهد و بخش مهمی از موفقیت او در همین ویژگی نهفته بود؛ شخصیتی موجه، خوشنام و برخوردار از قدرت استدلال که میتوانست طرف مقابل را برای حل مسائل همراه کند. صداقت، برای او نه یک شعار، بلکه بخشی از شیوه مدیریت و زندگی بود و همین ویژگی موجب میشد در بسیاری از موقعیتها اعتماد دیگران را جلب کند.
با این حال، شاید مهمترین بخش کارنامه مهندس شجاعی را نه در کارخانهها و مسئولیتها، بلکه در منش انسانی او بتوان جستوجو کرد. دوستان و همکارانش از او به عنوان انسانی بیغلوغش، راستگو، بااخلاق، اهل مروت و برخوردار از روحیهای انسانی یاد میکنند. این ویژگیها در محیطهای کاری نیز کاملاً مشهود بود. کارکنان مجموعههای تحت مدیریت او احساس میکردند که عضوی از یک خانواده هستند، نه صرفاً نیروی کار یک بنگاه اقتصادی. او در موارد متعدد شخصاً پیگیر مشکلات کارکنان خود میشد و تلاش میکرد با تمام توان نسبت به رفع آنها اقدام کند.
فعالیتهای اجتماعی و صنفی او نیز ادامه همان نگاه مسئولانه بود. ریاست انجمن صنایع فرآوردههای لبنی استان، عضویت در خانه صنعت و معدن استان و ریاست هیئتمدیره نمایشگاه بینالمللی کردستان از جمله مسئولیتهایی بود که در طول سالهای فعالیت خود برعهده داشت. در هر یک از این جایگاهها، کوشید نقش سازندهای در حل مسائل و پیشبرد اهداف توسعهای استان ایفا کند.
عبدالله کاردانی در پایان میگوید: مرحوم شجاعی برای مشکلات، همواره راهکار داشت و در این راهکارها حتی در موقعیتهایی که مسائل مالی و اجرایی پیچیده مطرح بود، از اصول اخلاقی و انسانی خود فاصله نمیگرفت.
امروز با فقدان مهندس خسرو شجاعی، کردستان یکی از چهرههای شناختهشده و دغدغهمند عرصه تولید و توسعه را از دست داده است. با این حال، میراث او فراتر از ساختمانها، کارخانهها و مسئولیتهای اداری است. آنچه از او به یادگار مانده، الگویی از تلاش مستمر، صداقت در عمل، وفاداری به توسعه منطقه و امید به آینده است؛ ویژگیهایی که در سالهای فعالیتش همکاران، دوستان و نسل جوانتر فعالان اقتصادی را تحت تأثیر قرار داد.
شاید بهترین ادای احترام به نام و یاد او، ادامه همان مسیری باشد که یک عمر برای آن کوشید؛ حمایت از تولید، حفظ و تقویت بنگاههای اقتصادی استان، احیای ظرفیتهای نمایشگاهی و صنعتی و مهمتر از همه، پاسداری از ارزشهایی چون صداقت، مسئولیتپذیری و پشتکار. ارزشهایی که مهندس خسرو شجاعی نه در سخن، بلکه در عمل به یادگار گذاشت و نام او را در حافظه اقتصادی و اجتماعی کردستان ماندگار خواهد کرد.
