نیروگاه ۲۵ مگاواتی به داد ناترازی امسال میرسد؟
کابوس بیبرقی در جان صنایع سقز
در حالی که هنوز شاهد هوای مطلوب و بارندگیهای قابل توجه هستیم، سایه سنگین ناترازی و قطعی برق، بار دیگر بر سر صنایع و شهرک صنعتی سقز آوار شده است. طبق برنامهریزیهای اعلامشده، تولیدکنندگان سقزی از هفته اول خردادماه باید جورِ کسری انرژی را با خاموشیهای ۱۶ ساعته بکشند؛ این در حالی است که پروژه نیروگاه ۲۵ مگاواتی این شهرستان پس از گذشت نزدیک به سه سال از کلنگزنی به سرانجام نرسیده و کنتور آن هنوز شماره نیانداخته است.
با نزدیک شدن به روزهای گرم سال، صحبتهای مسئولان به سمت و سوی ضرورت کاهش مصرف، وجود ناترازی و اجبار به اجرای محدودیتها پیش میرود و در همین راستا محدودیتها بر بخش تولید پیشدستی کرده و احتمالا چندی بعد به بخش خانگی نیز تسری یابد.
تکرار سناریوی تلخ خاموشیها؛ ضربه نهایی به پیکر نیمهجان تولید
هنوز پا به خردادماه نگذاشتهایم که اعمال محدودیت بر بخش تولید برنامهریزی و ابلاغ شده است. بر این اساس، شهرک صنعتی سقز از هفته اول خرداد، روزهای چهارشنبه از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب با قطعی کامل برق مواجه خواهد شد.
این وضعیت، تکرار سناریوی تلخ سال گذشته است؛ سالی که در آن علاوه بر خاموشیهای هفتگی، قطعیهای ناگهانیِ شبانه نیز تولید و تولیدکننده را در منگنه گذاشته بود و در نهایت با رایزنیها و تعهد به رعایت الگوی مصرف، کمی تعدیل شد. اکنون در شرایطی که برخی واحدهای تولیدی به دلیل محدودیتهای ناشی از جنگ چهل روزه با توقف یا کاهش فعالیت روبرو هستند، تعطیلی یک روز کامل در هفته میتواند ضربه نهایی را به پیکر نیمهجان تولید در این شهرستان وارد کند.
نیروگاه کوچکمقیاس؛ راهحلی که روی کاغذ ماند
گزینههای زیادی برای رهایی سقز از وضعیت مصرفکنندگی صرف وجود ندارد. با این حال، از آنجا که دسترسی نسبی به گاز شهری، احداث نیروگاههای کوچکمقیاس (CHP) را در اکثر نقاط کشور توجیه پذیر کرده است، مردادماه ۱۴۰۲ ساخت یک نیروگاه ۲۵ مگاواتی با سرمایهگذاری ۹ میلیون یورویی بخش خصوصی در سقز کلید خورد.
قرار بود این پروژه ظرف مدت یک سال به بهرهبرداری برسد. اگرچه در اهلیت و انگیزهی سرمایهگذار کنونی تردیدی نیست، اما با گذشت نزدیک به سه سال از وعدههای اولیه، کماکان کنتور این پروژه عدد صفر را نشان میدهد و خبری از تولید انرژی نیست.
وعدههایی که مدام تمدید میشوند و مسئولانی که برقی کار نمیکنند
فرماندار سقز که پیش از این در بازدیدهای خود، وعده اتمام پروژه را ابتدا برای مهرماه و سپس اسفندماه سال گذشته داده بود، اکنون در مواجهه با واقعیتِ خردادماه، دلایل جدیدی برای این تأخیرها مطرح میکند.
ضیاالدین نعمانی در گفتگو با واکاوی، بروز برخی مشکلات و موانع گمرکی در واردات تجهیزات را علت اصلی این ناهمگامی دانست. وی تاکید کرد که در صورت ادامه روند جاری و طبق وعده جدید پیمانکار، امیدواریم تا پایان خردادماه پیشرو بالاخره شاهد افتتاح این نیروگاه باشیم.
این نیروگاه چقدر گرهگشاست؟
تا سال گذشته، متوسط مصرف روزانه جغرافیای برقرسانی سقز ۷۲ مگاوات بود. با فرض صحت ارقام ادعایی، ورود ۲۵ مگاوات برق جدید به شبکه میتواند نویدبخش باشد و با توجه به افزایش روزافزون انشعابات و مصارف شهروندان، بخش عمدهای از ناترازی برق شهرستان را جبران کند.
با این حال باید به این نکته فنی توجه داشت که تقویت شبکه سراسری با تولید اختصاصی و محلی برای یک شهر متفاوت است؛ چرا که مکانیزم تولید جزیرهای (تامین برق مستقل از شبکه سراسری) جز در موارد نادر، در ساختار برقرسانی کشور پیاده نشده است و برق تولیدی این نیروگاه نیز ابتدا وارد مدار سراسری میشود. اما رایزنی و چانهزنی در کنار رعایت مصرف و صرفهجویی میتواند در کاهش محدودیتها مؤثر باشد.
ضرورت تسریع، تسهیل و نظارت بر پروژههای برزخی
هرچند مسئولان همواره از ایجاد تسهیلات قانونی و حمایت از صاحبان سرمایه سخن میگویند و رویکرد جذب سرمایههای مولد پسندیده است، اما حمایت واقعی مستلزم نظارت دقیق بر روندهای اجرایی و کاهش انحراف زمانی در بهرهبرداری است.
پروژههای بلاتکلیف و برزخی که مرز میان توقف و تولید آنها نامشخص است، نه تنها مشکلی را حل نمیکنند، بلکه فضا را برای ورود و ماندگاری دیگر سرمایهگذاران در شهرستان سقز تیره و تار خواهند کرد.
