مالیات نشاندار؛ وقتی «نشان» پروژهها هم مبهم است
طرح «نشاندار کردن مالیات» قرار بود مالیات را از یک پرداخت صرف به مشارکتی ملموس در توسعه تبدیل کند؛ مؤدی مالیات بدهد و بداند پولش کجا هزینه میشود. اما فهرست پروژههای اعلامشده برای سقز، بهجای پاسخ به این انتظار، پرسشهای تازهای ایجاد کرده است؛ از پروژهای که ظاهراً سالهاست به پایان رسیده تا دانشکدهای با عنوانی نامشخص و کریدوری که معلوم نیست سهم مالیات در کدام بخش آن هزینه خواهد شد.
طرح نشاندار کردن مالیات با هدف شفافسازی محل هزینهکرد درآمدهای مالیاتی و تقویت اعتماد عمومی اجرا شده است. بر اساس اعلام مدیرکل امور مالیاتی کردستان، مؤدیانی که از ظرفیت تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم استفاده میکنند، میتوانند در چارچوب ضوابط، محل هزینهکرد مالیات خود را از میان پروژههای اولویتدار انتخاب کنند.
در فهرست پروژههای استان، برای سقز «احداث دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی» با اعتبار ۶۳۰ میلیارد ریال و «آبرسانی به شهر سقز از سد چراغویس» با اعتبار یک هزار میلیارد ریال پیشبینی شده و کریدور بزرگراهی غرب کشور میاندوآب ـ کرمانشاه نیز با اعتبار ۸۱۰ میلیارد ریال، به دلیل عبور از محدوده سقز، میتواند برای این شهرستان حائز اهمیت باشد.
اما نخستین سؤال درباره همین فهرست است: آیا پروژهها واقعاً همان چیزی هستند که عنوانشان نشان میدهد؟
سالهاست بحث ایجاد دانشکدهای در سقز زیر نظر دانشگاه کردستان مطرح است؛ طرحی که در مقاطع مختلف با عناوین «دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی»، «دانشکده علوم و فنون» و در نهایت «دانشکده سقز» مطرح شده و قرار است از مهر ۱۴۰۶ پذیرش دانشجو داشته باشد. اگر منظور از پروژه ۶۳۰ میلیارد ریالی همان دانشکده سقز است، چرا عنوان دقیق و فعلی پروژه در فهرست نیامده است؟ در طرحی که اساس آن شفافیت است، حتی نام پروژه نیز باید روشن باشد.
ابهام بزرگتر اما درباره آبرسانی از سد چراغویس است؛ پروژهای که در سال ۱۴۰۱ آغاز و در سال ۱۴۰۳ به پایان رسیده است. اگر پروژه تمام شده، مؤدی قرار است مالیات خود را برای چه بخش و چه هزینهای اختصاص دهد؟ آیا اعتبار جدید برای توسعه یا تکمیل طرح است یا موضوع دیگری در میان است؟
از سوی دیگر، مردم سقز هنوز تجربه پروژهای را فراموش نکردهاند که بیش از یک دهه قبل قرار بود از محل مالیات شهروندان اجرا شود؛ دو پل که یکی از آنها تنها تا پایه و عرشه پیش رفت و سپس متوقف شد. هرچند سازوکار آن پروژه با طرح فعلی متفاوت بود، اما نتیجهای که شهروند میبیند یکی است: پروژهای که قرار بود نماد بازگشت مالیات به شهر باشد، سالهاست نیمهتمام مانده است.
کریدور میاندوآب ـ کرمانشاه نیز از مطالبات مهم منطقه است، اما درباره آن هم باید مشخص شود اعتبار ۸۱۰ میلیارد ریالی دقیقاً در کدام قطعه و برای چه عملیاتی هزینه خواهد شد.
«نشاندار کردن مالیات» ایدهای است که میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند؛ به شرط آنکه فقط نام پروژهها نشاندار نشود، بلکه اعتبار، محل هزینهکرد، میزان پیشرفت و نتیجه نهایی آن نیز برای مردم قابل ردیابی باشد. وگرنه این طرح، بهجای آنکه نشانی از اثر مالیات در توسعه باشد، ممکن است تنها نشانی دیگر در میان فهرست بلند پروژههای مبهم و نیمهتمام باقی بماند.
