رانندگان تاکسی زیر فشار هزینه‌ها؛ وقتی دخل و خرج با هم نمی‌خواند
گرانی قطعات، ترافیک، رقابت با خودروهای شخصی و تاکسی‌های اینترنتی، معیشت رانندگان تاکسی را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است؛ در مقابل، شهروندان نیز از کیفیت برخی خدمات، خودروهای فرسوده و افزایش کرایه‌ها گلایه دارند؛ شرایطی که نشان می‌دهد حل مشکلات این حوزه نیازمند نگاهی جامع و متوازن است.
تنگنای اقتصادی سال‌های اخیر تقریباً تمام اقشار جامعه را تحت تأثیر قرار داده، اما شاید برخی مشاغل بیش از دیگران بار سنگین تورم را بر دوش می‌کشند. رانندگان تاکسی را می‌توان یکی از این گروه‌ها دانست؛ قشری که افزایش هزینه‌های زندگی و هزینه‌های نگهداری خودرو را هر روز و هر ساعت با گوشت و پوست خود لمس می‌کند.
هزینه‌هایی که هر روز بیشتر می‌شود
افزایش قیمت قطعات یدکی، گرانی لاستیک، روغن، لوازم مصرفی، تعمیرات و خدمات خودرو تنها بخشی از مشکلات رانندگان تاکسی است. بسیاری از رانندگان معتقدند که برخی قطعات علاوه بر افزایش قیمت، به سختی در بازار پیدا می‌شوند و کیفیت بسیاری از آنها نیز نسبت به گذشته کاهش یافته است؛ موضوعی که هزینه تعمیرات را افزایش داده و استهلاک خودروها را بیشتر کرده است.
از سوی دیگر، ترافیک شهری، وضعیت نامناسب برخی خیابان‌ها و مسیرهای طولانی، مصرف سوخت و استهلاک خودرو را افزایش می‌دهد؛ در حالی که زمان بیشتری از راننده گرفته می‌شود، اما درآمد او متناسب با این هزینه‌های اضافی رشد نمی‌کند.
کاهش مسافر و افزایش رقبا
یکی دیگر از دغدغه‌های رانندگان تاکسی، کاهش استقبال از ناوگان تاکسیرانی است. بسیاری معتقدند استفاده گسترده از خودروهای شخصی و کمرنگ بودن فرهنگ بهره‌گیری از حمل‌ونقل عمومی باعث شده تعداد مسافران تاکسی نسبت به گذشته کاهش پیدا کند.
در کنار این موضوع، شرایط اقتصادی موجب شده بسیاری از افراد برای جبران هزینه‌های زندگی به مسافرکشی روی بیاورند. برخی پس از پایان ساعت کاری، خودروی شخصی خود را به خیابان می‌آورند و رانندگی در تاکسی‌های اینترنتی یا حتی مسافرکشی شخصی را به عنوان شغل دوم یا سوم انتخاب می‌کنند؛ مسئله‌ای که به اعتقاد رانندگان تاکسی، رقابت را برای آنها دشوارتر کرده است.
به گفته فعالان این صنف، این شرایط برای بیش از هزار و ۵۰۰ راننده تاکسی و بیش از هزار راننده آژانس‌های تاکسی تلفنی در سقز، وضعیت اقتصادی سختی ایجاد کرده و درآمد بسیاری از آنها را تحت تأثیر قرار داده است.
رانندگان تاکسی چه می‌گویند؟
یکی از رانندگان تاکسی می‌گوید: “شاید سال‌ها پیش این تصور وجود داشت که رانندگی تاکسی شغلی با درآمد مناسب و بدون دغدغه است، اما امروز واقعیت کاملاً متفاوت است. تقریباً همه هزینه‌ها افزایش یافته، اما درآمد راننده متناسب با آن رشد نکرده است”.
او ادامه می‌دهد: “در شهری مانند سقز، با وضعیت ترافیک، خیابان‌ها و معابر نامناسب و هزینه‌زا و برخی مسیرهای طولانی، رسیدن به درآمدی که بتواند هزینه‌های زندگی و خودرو را پوشش دهد، کار آسانی نیست. از طرف دیگر، ما علاوه بر رعایت قوانین عمومی رانندگی، موظف به انجام معاینه فنی در دوره‌های کوتاه‌مدت، دریافت کارت سلامت و انجام ده‌ها الزام قانونی دیگر هستیم، اما بسیاری از خودروهای شخصی که به صورت غیررسمی یا با نصب تابلوهای آژانس فعالیت می‌کنند، چنین نظارتی را تجربه نمی‌کنند”.
افزایش کرایه؛ راهکاری موقت یا اجتناب‌ناپذیر؟
یکی دیگر از رانندگان معتقد است افزایش کرایه‌ها متناسب با نرخ تورم، تنها می‌تواند بخشی از فشارهای اقتصادی را کاهش دهد. او می‌گوید: “هیچ راننده‌ای از افزایش قیمت‌ها خوشحال نمی‌شود. ما هم ترجیح می‌دهیم تورم وجود نداشته باشد، اما وقتی قیمت قطعات، تعمیرات، بیمه، خدمات خودرو و هزینه‌های زندگی هر روز افزایش پیدا می‌کند، ادامه فعالیت با نرخ کرایه چند ماه قبل عملاً ممکن نیست”.
آخرین افزایش نرخ کرایه تاکسی در سقز به بهمن‌ماه سال گذشته بازمی‌گردد که کرایه پایه از ۱۰ هزار تومان به ۱۵ هزار تومان رسید. این در حالی است که در سال جاری، نرخ کرایه تاکسی در بیشتر شهرهای استان کُردستان افزایش یافته، اما تاکنون این تغییر در سقز اعمال نشده است؛ هرچند بررسی‌های واکاوی نشان می‌دهد احتمال بازنگری در نرخ کرایه‌ها طی روزهای آینده وجود دارد.
گلایه‌های شهروندان نیز قابل تأمل است
در کنار مشکلات معیشتی رانندگان، بخشی از شهروندان نیز انتقادهایی نسبت به کیفیت خدمات تاکسیرانی دارند؛ موضوعی که نمی‌توان از کنار آن به سادگی عبور کرد. یکی از مهم‌ترین انتظارهای مردم از رانندگان تاکسی، برخورد مناسب، صبر و سعه صدر است. رانندگان تاکسی به دلیل ارتباط روزانه با طیف گسترده‌ای از شهروندان، نقشی فراتر از جابه‌جایی مسافر دارند و نوع رفتار آنها می‌تواند بر رضایت عمومی تأثیر مستقیم بگذارد.
از سوی دیگر، استفاده از خودروهای ایمن و مناسب، نوسازی ناوگان، بهره‌مندی از سیستم سرمایشی به‌ویژه در روزهای گرم سال، رعایت نظافت خودرو و تجهیز تاکسی‌ها به دستگاه کارتخوان، از جمله مطالبات شهروندان است. در شرایطی که استفاده از پول نقد روزبه‌روز کمتر می‌شود، نبود امکان پرداخت الکترونیکی می‌تواند برای مسافران مشکل‌آفرین باشد.
در نهایت، واقعیت این است که رانندگان تاکسی امروز بیش از هر زمان دیگری با فشارهای اقتصادی، افزایش هزینه‌های فعالیت و رقابت فشرده روبه‌رو هستند؛ اما در مقابل، شهروندان نیز انتظار دارند خدماتی ایمن، باکیفیت و متناسب با کرایه پرداختی دریافت کنند. ایجاد تعادل میان این دو مطالبه، نیازمند تصمیم‌گیری منصفانه، نظارت مؤثر و برنامه‌ریزی برای حمایت از ناوگان تاکسیرانی و در عین حال حفظ حقوق شهروندان است.
