پوست اندازی اتاق اصناف پیش نیاز توسعه بازار
بازار پیش از آنکه با رکود آسیب ببیند، با از دست دادن مرجعیت آسیب می‌بیند. سرنوشت هر نهاد، دیر یا زود، به یک انتخاب گره می‌خورد؛ ماندن در چارچوب وظایف اداری یا تبدیل شدن به نهادی اثرگذار در آینده جامعه. اتاق اصناف امروز در آستانه همین انتخاب قرار دارد و اگر توسعه بازار هدف باشد، پوست‌اندازی آن دیگر یک انتخاب نیست؛ یک ضرورت است.
هر نهادی را باید از جایگاهی که در ذهن مخاطبانش دارد سنجید، نه صرفاً از تعداد وظایفی که انجام می‌دهد. اگر امروز از کسبه و فعالان اقتصادی بازار سقز درباره مهم‌ترین مطالباتشان پرسیده شود، احتمالاً نام دستگاه‌های مختلف مطرح خواهد شد، اما بعید است اتاق اصناف نخستین نهادی باشد که به ذهن آنان برسد. اگر این تصویر به واقعیت نزدیک باشد، مهم‌ترین زنگ خطر برای نهادی است که فلسفه وجودی آن نمایندگی از اصناف و دفاع از منافع آنان است.
اتاق اصناف نه یک اداره دولتی و نه صرفاً مرجع صدور پروانه کسب، بلکه نهادی غیرانتفاعی و خودگردان است که باید حلقه ارتباط بازار و حاکمیت، مرجع شنیدن مطالبات، پیگیری مشکلات و دفاع از حقوق فعالان اقتصادی باشد. اگر این جایگاه تضعیف شود، انجام دقیق وظایف قانونی نیز به تنهایی نمی‌تواند مرجعیت اجتماعی آن را بازگرداند.
بازار سقز تنها مجموعه‌ای از واحدهای صنفی نیست؛ بلکه بخشی از هویت و سرمایه اجتماعی شهر است. حفظ این سرمایه، مستلزم مدیریتی است که علاوه بر اداره امور روزمره، آینده بازار را در کانون تصمیم‌گیری خود قرار دهد. این آینده نیز بدون شناخت دقیق تحولات اقتصادی، تغییر رفتار مصرف‌کنندگان، گسترش تجارت الکترونیک، افزایش رقابت و ورود نسل جدید کسب‌وکارها قابل ترسیم نیست.
از همین رو، اتاق اصناف بیش از هر زمان دیگری به پوست‌اندازی نیاز دارد. این تحول، پیش از آنکه در ساختار اداری رخ دهد، باید در نوع نگاه، ترکیب مدیریتی و شیوه تعامل با بازار شکل بگیرد. بهره‌گیری از ظرفیت جوانان، صاحبان کسب‌وکارهای نو، متخصصان فناوری، بازاریابی و اقتصاد، ضرورتی است که می‌تواند این نهاد را با نیازهای امروز هماهنگ کند.
توسعه بازار بدون گسترش ارتباطات اقتصادی نیز امکان‌پذیر نیست. برگزاری نشست‌های منظم با اصناف، تهیه گزارش‌های تحلیلی از وضعیت بازار، استفاده از تجربه کارآفرینان، همکاری با رسانه‌ها، فعالان گردشگری و تولیدکنندگان محتوا برای معرفی ظرفیت‌های بازار سقز و برنامه‌ریزی برای ایجاد بازارهای تخصصی، می‌تواند زمینه افزایش رقابت‌پذیری و جذب مشتری را فراهم کند.
امروز در بازار سقز، تعطیلی برخی واحدهای صنفی با عنوان تغییر شغل یا تغییر مکان، بخشی از واقعیت اقتصاد بازار است. در چنین شرایطی، انتظار از اتاق اصناف صرفاً ارائه آمار عملکرد نیست؛ بلکه ارائه برنامه برای افزایش تاب‌آوری کسب‌وکارها، کاهش تعطیلی واحدهای صنفی و تقویت امید در میان فعالان اقتصادی است.
از همین منظر، مفهوم گزارش عملکرد نیز باید بازتعریف شود. انتشار آمار مربوط به پروانه‌های کسب، بازرسی‌ها یا جلسات، نشان‌دهنده انجام وظایف قانونی است، اما معیار موفقیت توسعه‌ای محسوب نمی‌شود. جامعه حق دارد بداند این اقدامات چه تأثیری بر رونق بازار، رضایت کسبه، افزایش مشتری، کاهش تعطیلی واحدهای صنفی و بهبود فضای کسب‌وکار داشته است.
در کنار این وظایف، اتاق اصناف می‌تواند در شکل‌گیری زیرساخت‌های اقتصادی شهر نیز نقش فعال‌تری ایفا کند؛ از پیگیری ایجاد بازارهای تخصصی مانند بازار غله و تره‌بار تا جذب سرمایه‌گذار برای احداث نمایشگاه دائمی خودرو و پروژه‌های مشابه که در بلندمدت به تقویت اقتصاد شهرستان کمک می‌کنند. همزمان، ارتقای شفافیت، پاسخ‌گویی و آموزش مستمر مدیران صنفی نیز از الزامات افزایش اعتماد عمومی است.
در نهایت، موفقیت اتاق اصناف را نه با تعداد نامه‌ها، جلسات یا بازرسی‌ها، بلکه با جایگاهی باید سنجید که در ذهن و زبان بازار دارد. روزی که کسبه برای پیگیری مطالبات و حل مشکلات، پیش از هر نهاد دیگری به اتاق اصناف رجوع کنند، می‌توان گفت این نهاد به رسالت واقعی خود نزدیک شده است. پوست‌اندازی اتاق اصناف، نه یک انتخاب، بلکه پیش‌نیاز توسعه بازار و حفظ سرمایه اجتماعی آن است.
