تخریب بخش دیگری از کاروانسرای تاجوانچی

بر اساس اطلاع واکاوی، امروز شنبه دوم خرداد، بخش دیگری از کاروانسرای تاریخی تاجوانچی در قلب سقز تخریب شد؛ میراثی که می‌توانست به قطب گردشگری و هویتی شهر تبدیل شود، حالا زیر سایه سکوت و انفعال نهادهای مسئول، نفس‌های آخرش را می‌کشد.

خبرهای رسیده به واکاوی حاکی از تخریب بخش دیگری از کاروانسرای تاریخی تاجوانچی است؛ بنایی ارزشمند در قلب شهر که سال‌هاست قربانی بی‌تفاوتی، اهمال و پاسکاری مسئولیت میان نهادهای متولی شده است. میراثی که می‌توانست نمادی از تاریخ، جایگاه تجاری و اهمیت فرهنگی سقز در منطقه باشد، سال‌هاست به حال خود رها شده تا هر سال بخشی از آن زیر ضرب تخریب و فرسایش از میان برود.

آنچه بیش از خودِ تخریب دردناک است، سکوت سنگین و تکراری مسئولانی است که یا خود را پشت بهانه مالک خصوصی پنهان کرده‌اند یا نبود ثبت ملی را دستاویزی برای شانه خالی کردن از مسئولیت قرار داده‌اند. میراث فرهنگی، شهرداری، فرمانداری و دیگر نهادهای مرتبط در سال‌های اخیر نه‌تنها اقدام مؤثری برای حفاظت و احیای این بنای تاریخی انجام نداده‌اند، بلکه با انفعال آشکار، عملاً مسیر نابودی آن را هموار کرده‌اند.

واکاوی، پیش‌تر نیز در گزارش‌های متعدد نسبت به وضعیت بحرانی این کاروانسرا هشدار داده بود، اما گویا گوش شنوایی برای شنیدن این فریادها وجود ندارد. هر بار همان پاسخ‌های تکراری و فاقد منطق: “مالک خصوصی دارد، ثبت نشده، اعتبار نیست” و ده‌ها توجیه دیگر که نتیجه نهایی همه آن‌ها چیزی جز مرگ تدریجی تاریخ سقز نبوده است.

این در حالی است که کاروانسرای تاجوانچی، در مجاورت حمام حاجی صالح، بازار قدیمی، مساجد دومناره و شیخ مظهر و خانه کمانگر قرار دارد؛ مجموعه‌ای کم‌نظیر از آثار تاریخی که می‌توانست با یک برنامه‌ریزی اصولی به یک سایت بزرگ میراثی ـ گردشگری تبدیل شود و علاوه بر حفظ هویت تاریخی شهر، به رونق اقتصادی و گردشگری سقز نیز کمک کند.

اما آنچه امروز دیده می‌شود، فقدان اراده، نبود مطالبه‌گری جدی و بی‌عملی آشکار دستگاه‌هایی است که وظیفه ذاتی‌شان حفاظت از میراث این شهر است. میراث فرهنگی و شهرداری می‌توانستند با نظارت فرمانداری و تدوین یک برنامه چندساله، طرح تملک، مرمت و احیای این مجموعه را اجرایی کنند؛ به‌ویژه اکنون که در معاونت برنامه‌ریزی فرمانداری نیز فردی تاریخ‌خوانده حضور دارد و انتظار می‌رفت نگاه تخصصی‌تری به این موضوع وجود داشته باشد.

اما در عمل، نه‌تنها اراده‌ای برای نجات این اثر دیده نمی‌شود، بلکه سکوت و بی‌تفاوتی مسئولان، میدان را برای تخریب بیشتر توسط مالکان باز گذاشته است. حقیقت آن است که امروز همه این نهادها، از میراث فرهنگی گرفته تا شهرداری و فرمانداری هم با سکوت و هم با بی‌عملی در نابودی بخشی از حافظه تاریخی سقز سهیم‌اند.